- Diễn giả: Dịch giả Bùi Xuân Linh
- Chủ trì: Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên
- Thời gian: 14:30 đón khách – 15:00 bắt đầu, Thứ Bảy, 25/10/2025
- Địa điểm: Cà phê Thứ Bảy Hà Nội, Shophouse 09 Park 1, Times City, 458 Minh Khai, Vĩnh Tuy, Hà Nội
Hamlet, câu hỏi không có hồi kết
Chiều 25/10 vừa qua, không gian ấm cúng của Cà phê Thứ Bảy Hà Nội đã đón đông đảo độc giả, học giả và những người yêu văn chương đến tham dự buổi Cà phê Gặp gỡ và Đối thoại với chủ đề “Những vấn nạn của Hamlet”.
Buổi trò chuyện được dẫn dắt bởi Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, với phần chia sẻ sâu sắc từ dịch giả Bùi Xuân Linh, người khởi xướng Tủ sách Shakespeare và cũng là dịch giả của bản Hamlet mới nhất vừa ra mắt.
Ngay từ phần mở đầu, diễn giả Bùi Xuân Linh đã gợi lại lý do vì sao Hamlet vẫn được xem là vở kịch trứ danh và khó nắm bắt nhất của Shakespeare. Ông nhấn mạnh, điều khiến Hamlet bất tử không chỉ nằm ở cốt truyện hay nhân vật, mà ở những câu hỏi mà tác phẩm đặt ra cho con người, những câu hỏi chưa bao giờ có câu trả lời dứt khoát.
Những vấn nạn không ngừng của Hamlet
Từ thế kỷ XVII đến nay, Hamlet đã trở thành đề tài cho hàng nghìn công trình nghiên cứu, đến mức học giả Furness từng phải “van xin nhân loại đừng viết thêm gì nữa về Hamlet”. Tuy vậy, như chính dịch giả Bùi Xuân Linh chia sẻ, “đạo quân bình luận Hamlet” vẫn tiếp tục nhân rộng, bởi mỗi thế hệ lại đọc Hamlet với một tâm thế khác nhau như soi gương thấy chính mình.
Ông dẫn lại nhận định của nữ giáo sư Catherine Belsey trong The Oxford Handbook of Shakespearean Tragedy: “Lịch sử phê bình Hamlet chính là lịch sử của những câu trả lời.” Nhưng mỗi câu trả lời lại mở ra thêm nhiều vấn nạn mới, từ tâm lý do dự của Hamlet, xung đột giữa lý trí và cảm xúc, cho đến câu hỏi muôn thuở về ý nghĩa của hành động, của công lý và của sự sống.
Dịch giả Bùi Xuân Linh và hành trình dịch Shakespeare
Chia sẻ về công việc dịch thuật, dịch giả Bùi Xuân Linh cho biết việc đưa Shakespeare đến gần hơn với độc giả Việt không chỉ là công việc ngôn ngữ, mà còn là hành trình tái khám phá tư duy nhân loại.
Ông đã dành nhiều năm để xây dựng Tủ sách Shakespeare, với mục tiêu mang đến những bản dịch học thuật, chính xác, và gắn liền với nghiên cứu phê bình. Tính đến nay, tủ sách đã xuất bản hơn mười đầu sách quan trọng, từ Vua Lear, Macbeth, Người lái buôn thành Venice cho đến Hamlet – cùng nhiều công trình phê bình và giới thiệu học thuật.
Với giọng nói điềm tĩnh nhưng say mê, dịch giả chia sẻ rằng Hamlet là một trong những thách thức lớn nhất với người làm dịch thuật, bởi “dịch Hamlet không chỉ là dịch ngôn từ, mà là dịch cả những lớp nghĩa triết học, tâm lý và lịch sử mà Shakespeare gửi gắm.”
Đối thoại mở, từ Hamlet đến chúng ta
Không khí buổi đối thoại trở nên sôi nổi khi nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên gợi mở các câu hỏi: “Vì sao Hamlet không hành động?” và “Liệu Hamlet có thể sống khác đi trong một thế giới hiện đại?”
Nhiều khán giả tham dự đã tham gia chia sẻ, đặt câu hỏi và bày tỏ suy nghĩ về việc đọc Shakespeare trong thời đại hôm nay. Có người cho rằng Hamlet là hình ảnh của con người trí thức thời hiện đại – biết quá nhiều để có thể hành động một cách đơn giản. Người khác lại nhìn thấy trong Hamlet sự cô đơn của người tìm kiếm ý nghĩa giữa một thế giới đầy ngờ vực.
Từ những trao đổi ấy, Hamlet không còn là nhân vật của sân khấu Elizabeth, mà trở thành người bạn đồng hành của con người hiện đại, cùng ta đối mặt với những câu hỏi chưa có lời giải: “Tồn tại hay không tồn tại?” – “Sống để làm gì?” – “Hành động nào mới thực sự đúng?”
Khép lại một buổi chiều đầy suy tư
Buổi trò chuyện kết thúc trong tiếng vỗ tay và những cuộc đối thoại riêng vẫn tiếp diễn bên ngoài. Nhiều độc giả chia sẻ rằng họ cảm thấy như vừa được “mở lại cánh cửa của Hamlet”, không phải để tìm câu trả lời, mà để được đối thoại với chính bản thân mình.
“Những vấn nạn của Hamlet” có thể không bao giờ kết thúc, nhưng chính sự không kết thúc ấy làm nên sức sống cho tác phẩm và cũng là lý do để con người tiếp tục đọc, dịch và suy ngẫm về Shakespeare.
Buổi đối thoại về Hamlet khép lại, nhưng những câu hỏi mà chàng hoàng tử xứ Đan Mạch để lại vẫn tiếp tục vang vọng như một tiếng vọng của tri thức, của hoài nghi và của khát vọng được sống thật.
